Wat is toegestaan mag je onbeperkt eten

Boeken over afvallen.
MARIE-LOUISE SCHIPPER
Doe het chic of met behulp van een dokter. Verdiep je ook in de achtergronden van overgewicht. En weet: ‘Je hebt recht op alle kaas met een harde korst.’

Martin Lederman reisde begin jaren vijftig geregeld naar Nederland. Het viel hem op dat zwaarlijvigheid hier vaker voorkwam dan thuis, in de Verenigde Staten. Maar dit was niet louter een Nederlands probleem, hij had elders in Europa meer dikke mensen gezien. Hij wist waarover hij sprak: kort daarvoor was hij zijn eigen overgewicht te lijf gegaan en schreef over dat proces het boek De slanke fijnproever. Zijn Nederlandse uitgever zette erbij: Het eerste boek over de kunst om slank te worden door lekker te eten. Lederman wilde de mensheid helpen door zijn ervaring te delen. ‘Wanneer u de methode van De Slanke Fijnproever volgt en een pond per week afvalt, zult u over tien weken uw ideale gewicht hebben bereikt.’

Een boek over afvallen kan big business zijn, getuige het succes van Sonja Bakker. Dus brengt een beetje dieetgoeroe tegenwoordig een blije en rijk geïllustreerde boodschap: iedereen kan afvallen. Als je de regels volgt, komt het goed. Eigenlijk is het een wonder dat er nog dikke mensen rondlopen. Maar waardoor heeft dan bijna de helft van de bevolking overgewicht?

Over die vraag hebben obesitaswetenschapper aan de VU Jaap Seidell en zijn collega Jutka Halberstadt zich gebogen. Dat resulteerde in het boek Tegenwicht, Feiten en fabels over overgewicht. Het boek is in de ik-vorm geschreven. Seidell, een slanke vijftiger, is de verteller. Ieder hoofdstuk wordt keurig afgesloten met een conclusie.

De auteurs maken oorzaak en gevolg van overgewicht inzichtelijk, met veel compassie voor hen die gebukt gaan onder obesitas. Seidell beschrijft het moment dat hij als student een streng dieet onderging: ‘Ik kan me geen tijd herinneren die meer ellendig was.’ Het is duidelijk: obesitas is een ziekte en dan is er recht op zorg en verzekering. Desalniettemin zijn er veel artsen die liever geen obesitaspatiënten behandelen: omdat er geen genezing mogelijk is, er kans is op recidief, de patiënt zelf verantwoordelijk is en gewoon minder moet eten en meer moet bewegen. Met die argumenten veegt het duo de vloer aan.

Sinds 1997 worden aparte groeicurves bijgehouden voor kinderen van Nederlandse, Turkse en Marokkaanse afkomst. ‘Overgewicht heeft niet te maken heeft met afkomst, maar vooral met de sociaal-economische omstandigheden waaronder kinderen opgroeien.’ Volgens Seidell is het in Engeland of de Verenigde Staten ondenkbaar dat aparte groeicurves worden bijgehouden van etnische groepen.

Interessant is het beeld van de gemiddelde succesvolle lijner: dat is iemand die is afgevallen op een laag vetdieet, die regelmatig ontbijt, gemiddeld een uur per dag matig intensief beweegt en die zich regelmatig weegt. Zij houden houden alle dagen van de week eenzelfde eetpatroon aan. Over diëten als dat van dr. Frank is hij sceptisch. ‘Mijn verwachting is dat het effect van dit dieet, net als dat van alle andere, uitdooft na een jaar en dat alléén de mensen die erin slagen hun nieuwe voedingspatroon in te passen in een nieuwe wijze van leven die past bij hun sociale omgeving nog in staat zijn het gewichtverlies te behouden.’

Als wetenschapper begaf Seidell zich geregeld in het internationale spanningsveld tussen bedrijfsleven, politiek en wetenschap waarbij het gezondheidsbelang soms het onderspit moest delven. Is de obesitasgolf nog te keren? ‘Grote delen van de wereld zijn momenteel een Luilekkerland waarin altijd voldoende calorierijk voedsel aanwezig is. Verminderen van consumptie is een lastige opgave’, aldus Seidell. Maar er is Epode, een Frans initiatief waarbij in 226 gemeentes lokale overheden, ouders, scholen en het bedrijfsleven gezamenlijk afspraken maakten over voeding. Die methode werpt inmiddels vruchten af. ‘De burgers hebben een betuttelende overheid nodig voor zichzelf en hun kinderen.’

Tegenwicht * * * *
Feiten en fabels over overgewicht.
Jaap Seidell & Jutka Halverstadt.
ISBN 9789035135772
Uitgeverij Bert Bakker € 17.95

Tijdens stabilisatie is er kans op terugval
De Franse arts Pierre Dukan had al meerdere boeken geschreven, zijn internationale doorbraak kwam met Het Dukan Dieet. En nu is er het kookboek. Van alle afvalmethoden vindt Dukan – op het gevaar af aanmatigend te zijn – zijn dieet verreweg het beste. ‘Ik wil er alles aan doen om van deze methode een norm te maken in de mondiale strijd tegen overgewicht’, schrijft Dukan. ‘Het Dukan Dieet neemt je onder zijn hoede en laat je nooit meer los.’ En: ‘je weegschaal is je vriend.’ Een beetje dieet kenmerkt zich door fasen waarvan de eerste altijd de lastigste is; het moment van de ontberingen. Het Dukandieet kent er vier. Van de aanvalsfase waarin je alleen eiwitten eet, de cruisefase, de stabilisatiefase tot de volhardingsfase, waarin je weer tamelijk normaal kunt eten. Respect voor hen die dit alles doorstaan. De kans op terugval bestaat zolang de stabilisatiefase duurt: dat is tien dagen per verloren kilo. Tip: ‘Wat is toegestaan mag je onbeperkt eten. Je hebt recht op alle kaas met een harde korst.’

Het Dukan Dieet * *
Kookboek
dr. Pierre Dukan
ISBN 9789061129790
Karakter Uitgevers B.V. € 17.50

Het verschil tussen vitaal en fataal
Anja Bastings kreeg landelijke bekendheid door haar coachingsadviezen voor het RTL tv-programma Help ons kind is te dik. In het boek Anja helpt! betrekt de coach het hele gezin. Kernwoorden bij haar methode zijn: vitale en fatale voeding. Snacks en zoetigheden zijn fatale voedingsmiddelen, vitale voeding hoort bij een vitaal leven: zoals magere yoghurt, fruit, boterhammen met halvarine en mager beleg. Om een eenvoudig en gezond eetpatroon te ontwikkelen, hoef je maar een paar regels in acht te nemen en je daar aan te houden. Het gaat om discipline. Bastings weet dat dit geen nieuwe theorieën zijn en geeft een handreiking hoe ermee om te gaan. In het boek staan veel adviezen zoals het Voedingscentrum die ook verstrekt.

Tips: Ga nooit met een lege maag naar een feest. Maak vooraf een keuze: of iets bij koffie, of iets bij de borrel. Bepaal vooraf of je wel of geen alcohol neemt.

Anja helpt! * *
Coach voor je vitale gewicht
Anja Bastings
ISBN 9789490317065
totaalpakket coaching, analyse, videopakket peptalk, kookboek, werkboek € 109,-

De menu’s zijn geen medische instructie
Internist Frank van Berkum spreekt vanuit zijn autoriteit tot de mensheid, van arts tot patiënt. In Gezond en slank met dr. Frank, Deel 2 is het woord dieet synoniem aan leefstijl. ‘Wil je op gewicht blijven, dan is je leefstijl belangrijker dan het type dieet dat je volgt.’ In het colofon staat wel: ‘Het gebruik van een dieet gebeurt op eigen risico. De recepten en menu’s in dit kookboek zijn geen medische instructies of adviezen aangaande je gezondheid.’ Was deel 1 een pleidooi voor een koolhydraatbeperkt dieet waarbij er momenten waren dat een mens wel erg veel eieren at, in deel 2 propageert Van Berkum de mediterrane eetwijze. Het boek is niet altijd even leesbaar, meer eindredactie was het geheel ten goede gekomen. Bovendien speelt de dokter wel een erg prominente rol als fotomodel.

Tip: ‘Als je van vakantie terugkomt, weeg je dan niet meteen, zeker niet als je langere tijd onderweg bent geweest en veel gezeten hebt. Dan zakt er namelijk nogal wat vocht in de benen en dat weegt allemaal mee. Weeg je pas na drie dagen, als alles weer in het gewone ritme zit.’

Gezond Slank met dr. Frank 2 * * *
Frank van Berkum
ISBN: 9789048809332
Uitgeverij Carrera €19.90
Plat op de buik net als Katherine deed

Voor Dorien Goertzen en Melanie Wisse was de maat vol toen ‘Hollands welvaren met een voorliefde voor smeltjus de messias bleek te zijn, en het volgende moment een dokter met alleen een voornaam de verlosser was’. Het Diva Dieet is voor dames en heren die door de jaren heen kilootjes erbij hebben gesprokkeld en wat maatjes minder willen. Hun advies? Schep nooit twee keer op en dek altijd de tafel. Leer compenseren. Dat doe je met behulp van een sterrentabel. Tussen de maaltijden door kun je er maximaal 10 besteden. Zo bevat een appelflap 14 sterren en een bitterbal 3. Wanneer te beginnen met dit dieet? Niet op een maandag maar op zaterdag: neem gedurende een weekeind louter (knollen-) soep en sap. Goertzen en Wisse hebben goed gekeken naar het dieet van Mireille Giuliano, beschreven in het boek Waarom Franse vrouwen niet dik worden. Het boek Het Diva Dieet bevat een vierwekenplan, menu’s en tips.

Tip: ‘Ga na het eten op je buik liggen, net als Katherine Hepburn.’

Het Diva Dieet * * *
Lijnen op z’n chicst
Dorien Goertzen & Melanie Wisse
ISBN 9789055947805
Uitgeverij Scriptum €17.95

[Bron:De Volkskrant]